{"id":2434,"date":"2025-09-20T16:18:32","date_gmt":"2025-09-20T09:18:32","guid":{"rendered":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/?p=2434"},"modified":"2025-09-23T10:44:36","modified_gmt":"2025-09-23T03:44:36","slug":"nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/","title":{"rendered":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><strong>GS.TS Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n<br \/>\n<\/strong><strong>G\u0110 Trung t\u00e2m YH d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc &amp; OXCA<br \/>\n<\/strong><strong>Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ch\u1eadm r\u00e3i nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn, y h\u1ecdc cao \u00e1p \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho nhi\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ec7nh l\u00fd kh\u00e1c nhau trong l\u00e2m s\u00e0ng, b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng tr\u1eafc tr\u1edf m\u00e0 \u0111\u00f4i khi n\u00f3 ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua trong nhi\u1ec1u n\u0103m. \u1ede m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng nhu c\u1ea7u oxy trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c lo\u1ea1i b\u1ec7nh l\u00fd c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nhu c\u1ea7u c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m, v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i cho r\u1eb1ng c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 n\u00f3i t\u00ednh logic v\u00e0 \u00edch l\u1ee3i c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng oxy cao \u00e1p hi\u1ec7n nay l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 t\u1eeb xa x\u01b0a, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng d\u1ee5ng th\u00f4ng qua t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e0nh ngh\u1ec1 y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 &#8211; k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u1ecf c\u00e2y hoa l\u00e1 c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u1ea1i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u1ee9a kho\u00e1ng ch\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u1ee7a ch\u00fang. Tuy nhi\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, y h\u1ecdc d\u1ef1a tr\u00ean b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf, \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cao h\u01a1n t\u1eeb c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m c\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 l\u00e2m s\u00e0ng\/nghi\u00ean c\u1ee9u c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ed1ng k\u00ea kh\u00e1ch quan. M\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1ch quan nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh khi Austin Bradford Hill v\u00e0 Richard Doll (Doll 2003) thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p ph\u00e2n b\u1ed5 ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1eafc b\u1ec7nh lao ph\u1ed5i \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a streptomycin, m\u1eb7c d\u00f9 th\u1eed nghi\u1ec7m c\u1ee7a h\u1ecd theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb 200 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1eb1ng c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m ti\u1ebfn c\u1ee9u, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng nhi\u1ec1u li\u1ec7u ph\u00e1p \u201c\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp\u201d kh\u00e1c nhau c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y b\u1ea5t l\u1ee3i cho m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh, nh\u01b0ng l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ee3i cho nh\u1eefng b\u1ec7nh kh\u00e1c. \u0110\u00e2y ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a y h\u1ecdc cao \u00e1p hi\u1ec7n nay: trong khi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng cao \u00e1p oxy \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng cho tr\u1ebb s\u01a1 sinh c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ee9ng \u0111\u1ee5c th\u1ee7y tinh th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u00f9 l\u00f2a, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng \u00e1p su\u1ea5t cao mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch r\u00f5 r\u00e0ng cho c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u01b0 r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u1ea7n kinh kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ed9t qu\u1ef5, thi\u1ebfu m\u00e1u n\u00e3o v\u00e0 l\u00e0m l\u00e0nh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. V\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng cao \u00e1p nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft kho\u1ea3ng th\u1eddi gian r\u1ea5t ng\u1eafn m\u00e0 b\u1ed9 n\u00e3o con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thi\u1ebfu oxy. T\u00f4i kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u1ebft ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1ec1 v\u00f4 s\u1ed1 t\u00e1c d\u1ee5ng (c\u00f3 l\u1ee3i ho\u1eb7c \u0111\u1ed9c h\u1ea1i) m\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u00f4 h\u1ea1i nh\u01b0 oxy c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u00ecn chung, c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p to l\u1edbn cho S\u00e1ch gi\u00e1o khoa Y h\u1ecdc Cao \u00e1p \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u th\u1ebf gi\u1edbi trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y. V\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a h\u1ecd, Ti\u1ebfn s\u0129 Jain \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng n\u1ed9i dung cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ed1n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t s\u1eafc c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft g\u1ed3m nhi\u1ec1u ch\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 (ch\u1ee9a h\u01a1n 2000 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o) bao g\u1ed3m c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc kh\u00e1c nhau nh\u01b0 ch\u1eefa l\u00e0nh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, r\u1ed1i lo\u1ea1n ti\u00eau h\u00f3a, ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ea3n khoa. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m trong \u1ea5n b\u1ea3n n\u00e0y l\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn s\u00e2u r\u1ed9ng v\u1ec1 tu\u1ea7n ho\u00e0n n\u00e3o v\u00e0 c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u1ee7a n\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 \u0111\u1ed9t qu\u1ef5, tai bi\u1ebfn l\u1eb7n v\u00e0 ph\u1eabu thu\u1eadt th\u1ea7n kinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi \u1ea5n b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ti\u1ebfn s\u0129 Jain \u0111\u00e3 tranh th\u1ee7 L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Edward Teller (xem trang ti\u1ebfp theo), ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e1t bi\u1ec3u \u201cY h\u1ecdc cao \u00e1p l\u00e0 m\u1edbi v\u00e0 c\u00f2n \u0111ang g\u00e2y tranh c\u00e3i\u201d v\u00e0 r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng \u201ctrong m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u00f3 th\u00f3i quen \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt ti\u00ean ti\u1ebfn b\u1eb1ng \u201cs\u1ef1 ho\u00e0i nghi,\u201d r\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi, \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5i m\u1edbi ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec?\u201d \u00d4ng c\u0169ng n\u00eau ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1 mu\u00f4n thu\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a th\u1eed nghi\u1ec7m m\u00f9 \u0111\u00f4i v\u00e0 c\u1ea3nh b\u00e1o ch\u00fang ta ph\u1ea3i nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i nguy hi\u1ec3m ti\u1ec1m t\u00e0ng c\u1ee7a vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng \u00e1p l\u1ef1c cao trong th\u1eddi gian qu\u00e1 d\u00e0i, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c v\u1edbi li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 cao. l\u1ee9a tu\u1ed5i c\u00f3 nh\u1eefng r\u1ee7i ro r\u00f5 r\u00e0ng. L\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc cao \u00e1p th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00fac ph\u1ea3i ch\u1ecbu s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn gay g\u1eaft, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 t\u1eeb khi Gi\u00e1o s\u01b0 Teller vi\u1ebft nh\u1eefng l\u1eddi ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u00ecnh (v\u00e0 t\u00f4i ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong t\u01b0\u01a1ng lai), tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf t\u00f4n tr\u1ecdng, hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 h\u1ee3p t\u00e1c l\u1eabn nhau, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi ni\u1ec1m tin v\u00e0o th\u1eed nghi\u1ec7m ng\u1eabu nhi\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gi\u00e1o s\u01b0 Teller khi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3, c\u00f3 l\u1ebd trong th\u1eadp k\u1ef7 t\u1edbi, c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 y khoa s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng oxy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i s\u1edbm h\u01a1n. Ng\u00e0y nay, khi suy ng\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00ednh kh\u00e1ch l\u1edbn tu\u1ed5i m\u00e0 nh\u1eefng quan s\u00e1t khoa h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch an to\u00e0n r\u1eb1ng cu\u1ed9c chi\u1ebfn kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn d\u00f9ng oxy cao \u00e1p l\u00e0m li\u1ec7u ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc. N\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng trong v\u0103n b\u1ea3n n\u1ed5i b\u1eadt n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 c\u00e1c chuy\u00ean gia t\u1eadp h\u1ee3p s\u1ebd cung c\u1ea5p m\u1ed9t b\u1ea3n t\u00f3m t\u1eaft c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0 c\u00e2n b\u1eb1ng v\u1ec1 t\u00e0i li\u1ec7u v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cth\u1eadp k\u1ef7 c\u1ee7a OXCA\u201d m\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Teller gi\u00e1n ti\u1ebfp \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y h\u1ecdc cao \u00e1p l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u00ean ng\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang c\u00f3 nhi\u1ec1u y ki\u1ebfn th\u1ea3o lu\u1eadn. Qu\u1ea3 th\u1ef1c, v\u00ec c\u00f2n m\u1edbi n\u00ean n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n g\u00e2y tranh c\u00e3i trong gi\u1edbi chuy\u00ean m\u00f4n c\u00f3 th\u00f3i quen nghi ng\u1edd s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec? N\u1ebfu anh ta \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t quy tr\u00ecnh m\u1edbi v\u00e0 an to\u00e0n cho b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u00e0 quy tr\u00ecnh \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a anh ta r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd b\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o th\u1ee7 r\u00e8m pha, ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ecb li\u1ec7u m\u1edbi n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ee9ng minh cho h\u1ecd th\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a tr\u1ecb li\u1ec7u OXCA th\u00f4ng qua c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y h\u1ecdc cao \u00e1p ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 th\u1ee3 l\u1eb7n g\u1eb7p ph\u1ea3i khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi \u00e1p su\u1ea5t cao v\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n do b\u00f3ng kh\u00ed ho\u1eb7c kh\u00f4ng kh\u00ed h\u00ecnh th\u00e0nh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3m \u00e1p nhanh l\u00e0 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 t\u1ef1 nhi\u00ean gi\u1eefa \u00e1p su\u1ea5t cao v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 tr\u1ecb li\u1ec7u OXCA l\u00e0 c\u1ee9u c\u00e1nh duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u0103n b\u1ec7nh n\u00e0y. Th\u1ef1c t\u1ebf cho th\u1ea5y Trung t\u00e2m y h\u1ecdc d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u00e0 OXCA \u0111\u00e3 c\u1ea5p c\u1ee9u th\u00e0nh c\u00f4ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n b\u1ecb tai bi\u1ebfn l\u1eb7n chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i. R\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m ti\u1ebfc hi\u1ec7n nay nhi\u1ec1u th\u00e0y thu\u1ed1c \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi tuy\u1ebfn hi\u1ec3u bi\u1ebft \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u1ee7a tr\u1ecb li\u1ec7u OXCA c\u00f2n r\u1ea5t h\u1ea1n ch\u1ebf n\u00ean r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ec7nh l\u00fd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ecb li\u1ec7u n\u00e0y v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 r\u1ea5t t\u1ed1t nh\u01b0ng b\u1ecb b\u1ecf qua nh\u01b0 \u1ee9ng d\u1ee5ng OXCA trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111\u1ed9t qu\u1ecb n\u00e3o, v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 li\u1ec1n, b\u1ecfng, t\u1eafc m\u1ea1ch do b\u00f3ng kh\u00ed ho\u1eb7c kh\u00f4ng kh\u00ed (ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i), vi\u00eam m\u00f4 t\u1ebf b\u00e0o ho\u1ea1i t\u1eed, ho\u1ea1i th\u01b0 sinh h\u01a1i, r\u1ed1i lo\u1ea1n ti\u1ec1n \u0111\u00ecnh, \u0111i\u1ebfc \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t ho\u1eb7c \u0111i\u1ec1u do thi\u1ebfu m\u00e1u, tai trong, thi\u1ebfu m\u00e1u n\u00e3o, r\u1ed1i lo\u1ea1n mi\u1ec5n d\u1ecbch, ung th\u01b0\u2026 Hi\u1ec7n nay B\u1ed9 Y t\u1ebf \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh 2539 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u201cH\u01b0\u1edbng d\u1eabn Qui tr\u00ecnh k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng OXCA, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 48 ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 5 ph\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng OXCA, c\u00e1c b\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p c\u00f3 th\u1ec3 tham kh\u1ea3o t\u1ea1i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1eadt v\u1eady, oxy trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u00e1p su\u1ea5t kh\u00ed quy\u1ec3n (1 AT = 760 mmHg) n\u00f3 l\u00e0 ch\u1ea5t d\u01b0\u1ee1ng kh\u00ed c\u1ea7n cho m\u1ecdi t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, nh\u01b0ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cao \u00e1p (P \u2265 1 ATA) n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, l\u00e0 lo\u1ea1i thu\u1ed1c t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u1ea5t trong s\u1ed1 c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u00f3 kh\u1ea3ng n\u0103ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ea5t nhi\u1ebfu lo\u1ea1i b\u1ec7nh l\u00fd kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u00fang ta ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t l\u00e0 nguy c\u01a1 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng \u00e1p su\u1ea5t cao \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u1edf \u00e1p su\u1ea5t qu\u00e1 cao trong th\u1eddi gian qu\u00e1 d\u00e0i ho\u1eb7c k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi lo\u1ea1i thu\u1ed1c kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eabn \u0111\u1ebfn ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c Oxy. H\u01a1n n\u1eefa, vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh li\u1ec1u d\u00f9ng (ph\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb) kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u00ean l\u00e0m gi\u1ea3m k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u1edbi ng\u1ed9 \u0111\u1ed1c kh\u00ed Oxy c\u1ea5p t\u00ednh g\u00e2y nguy hi\u1ec3m cho t\u00ednh m\u1ea1ng b\u1ec7nh nh\u00e2n. Vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00fang ph\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tai bi\u1ebfn n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 l\u1ebd t\u00e1c d\u1ee5ng t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u1ea5t c\u1ee7a OXCA l\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u1ed9 \u0111\u1ed9c kh\u00ed carbon monoxide. T\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u nh\u1ea5t c\u1ee7a carbon monoxide l\u00e0 thay th\u1ebf oxy b\u1eb1ng c\u00e1ch li\u00ean k\u1ebft ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n v\u1edbi hemo-globin. Tuy nhi\u00ean, OXCA c\u00f3 th\u1ec3 lo\u1ea1i b\u1ecf kh\u00ed carbon monoxide kh\u1ecfi c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n g\u00e2y ra cho c\u00e1c m\u00f4, t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 t\u1ea1o ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1edbi \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kh\u00f3 hi\u1ec3u h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat l\u00e0 t\u1ea1i sao oxy nguy\u00ean ch\u1ea5t \u1edf \u00e1p su\u1ea5t hai AT t\u1ee9c l\u00e0 3 ATA (n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 g\u1ea5p 10 l\u1ea7n so v\u1edbi oxy t\u1ef1 nhi\u00ean) l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 v\u1eady. Th\u1eadt v\u1eady, trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, huy\u1ebft s\u1eafc t\u1ed1 trong m\u00e1u \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e3o h\u00f2a oxy t\u1edbi 97%. Ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p 3% c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng? C\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, t\u1ea5t nhi\u00ean, l\u00e0 kh\u00f4ng. Oxy c\u0169ng h\u00f2a tan trong m\u00e1u. \u1ede \u00e1p su\u1ea5t hai AT, oxy c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f2a tan v\u00e0o huy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ee9c g\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u00e1ng k\u1ec3 qu\u00e1 tr\u00ecnh oxy h\u00f3a m\u00f4. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u00ec hemoglobin l\u00e0 ch\u1ea5t v\u1eadn chuy\u1ec3n oxy ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf trong m\u00e1u, c\u00f2n oxy h\u00f2a tan trong huy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 chi\u1ebfm m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 d\u1ea1ng trao \u0111\u1ed5i c\u1ee7a O<sub>2,<\/sub> qu\u00e1 tr\u00ecnh trao \u0111\u1ed5i n\u00e0y ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u00e2n \u00e1p c\u1ee7a O<sub>2<\/sub>, nh\u1edd s\u1ef1 ch\u1ec7nh l\u1ec7ch ph\u00e2n \u00e1p n\u00e0y m\u00e0 O<sub>2<\/sub> \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea9y ra kh\u1ecfi mao m\u1ea1ch v\u00e0 v\u00e0o m\u00f4 xung quanh, v\u00e0 t\u1eeb m\u00f4 xung quanh v\u00e0o trong t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 t\u1eeb t\u00ea b\u00e0o v\u00e0o trong c\u00e1c b\u00e0o quan.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngay c\u1ea3 trong m\u00e1u, oxy h\u00f2a tan c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o b\u1ea1ch c\u1ea7u trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ef1c b\u00e0o c\u1ee7a ch\u00fang. B\u1ea3n th\u00e2n vi khu\u1ea9n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3n \u1ee9ng theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. C\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng oxy \u1edf \u00e1p su\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng b\u1ecb oxy h\u00f3a \u1edf \u00e1p su\u1ea5t cao h\u01a1n. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p vi khu\u1ea9n k\u1ef5 kh\u00ed, oxy c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 l\u00e2y nhi\u1ec5m. K\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00e1c, OXCA r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ecf ra c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ho\u1ea1i th\u01b0\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1ec7nh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c b\u1edfi oxy. Cho n\u00ean khi \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng cao \u00e1p c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu oxy. Nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c mao m\u1ea1ch, l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng cung c\u1ea5p oxy cho m\u1ecdi t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3. Trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 v\u1eady, vi\u1ec7c ch\u1eefa l\u00e0nh c\u00e1c v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi vi\u1ec7c t\u0103ng t\u00e1i t\u1ea1o m\u1ea1ch m\u00e1u m\u1edbi cho c\u00e1c m\u00f4 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 vi\u1ec7c t\u0103ng sinh c\u1ee7a c\u00e1c mao m\u1ea1ch l\u1ea1i g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi vi\u1ec7c cung c\u1ea5p oxy. M\u1ed1i quan h\u1ec7 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng ch\u1eadm l\u00e0nh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u1ecfi nhanh ch\u00f3ng b\u1eb1ng OXCA.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong c\u01a1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi, 20% l\u01b0\u1ee3ng oxy ti\u00eau th\u1ee5 x\u1ea3y ra \u1edf c\u01a1 quan ch\u1ec9 chi\u1ebfm 3% kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u00e3o. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 khu v\u1ef1c nh\u1ea1y c\u1ea3m nh\u1ea5t v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu oxy, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra h\u1eadu qu\u1ea3 nghi\u00eam tr\u1ecdng. Th\u1eadt v\u1eady, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ph\u1eabu thu\u1eadt \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch c\u1ea3nh th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea3m t\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu oxy l\u00ean n\u00e3o. C\u00f3 v\u1ebb h\u1ee3p l\u00fd khi s\u1eed d\u1ee5ng OXCA ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 h\u1eefu \u00edch c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0y. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ed9t qu\u1ef5, m\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y t\u1eed vong v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 xem li\u1ec7u v\u00e0 \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng khuy\u1ebft t\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt ho\u1eb7c tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng k\u1ecbp th\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c cao \u00e1p. N\u1ebfu l\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u cung c\u1ea5p cho m\u1ed9t v\u00f9ng nh\u1ecf c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ecb gi\u1ea3m, s\u1ef1 thuy\u00ean gi\u1ea3m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb s\u1ef1 khu\u1ebfch t\u00e1n oxy v\u00e0o v\u00f9ng thi\u1ebfu m\u00e1u c\u1ee5c b\u1ed9 t\u1eeb c\u00e1c mao m\u1ea1ch l\u00e2n c\u1eadn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt y t\u1ebf m\u1edbi, c\u1ea7n c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng khoa h\u1ecdc. Tuy nhi\u00ean, y h\u1ecdc \u1edf m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc. Do \u0111\u00f3, trong nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng, b\u1ec7nh t\u1eadt v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i, \u0111\u00f4i khi r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh v\u00e0 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang ta nh\u1eb1m h\u1ed7 tr\u1ee3 vi\u1ec7c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed5ng th\u1ec3. C\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea5u hi\u1ec7u t\u1ed1t cho th\u1ea5y OXCA h\u1eefu \u00edch trong nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 b\u1ec7nh \u0111a x\u01a1 c\u1ee9ng v\u00e0 vi\u00eam t\u1ee7y x\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn hai \u1ee9ng d\u1ee5ng n\u00e0y b\u1edfi v\u00ec, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c nh\u1eadn bi\u1ebft b\u1ec7nh s\u1edbm h\u01a1n nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng t\u1eeb \u0111\u00e3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1edbm tr\u1edf th\u00e0nh kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed1t h\u01a1n v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 mang \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u1eeb OXCA. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ee9 hai, vi\u00eam t\u1ee7y x\u01b0\u01a1ng, v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a b\u1ec7nh l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 oxy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0a ra l\u00fd thuy\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean, mi\u1ec5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat l\u00fd thuy\u1ebft. Tuy nhi\u00ean, cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y ti\u1ebfn h\u00e0nh theo \u0111\u00fang t\u1eebng b\u01b0\u1edbc th\u1ef1c nghi\u1ec7m. T\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, c\u00e1c b\u1ec7nh l\u00fd kh\u00e1c nhau \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t. Trong m\u1ed7i t\u00ecnh hu\u1ed1ng, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau r\u00f5 \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ch\u1ec9 \u0111\u01a1n thu\u1ea7n \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn v\u00e0 k\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o. Trong giai \u0111o\u1ea1n hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a OXCA, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch. M\u1eb7t kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng quan \u0111i\u1ec3m v\u1edbi nhau. T\u00f4i tin r\u1eb1ng k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ea3n \u00e1nh ph\u00ea ph\u00e1n m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 nhi\u1ec1u th\u1eed nghi\u1ec7m h\u01a1n, nhi\u1ec1u \u0111\u00e1nh gi\u00e1 h\u01a1n, nhi\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft h\u01a1n v\u00e0 nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 h\u01a1n. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ec3, c\u00f3 l\u1ebd trong th\u1eadp k\u1ef7 t\u1edbi, c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 y khoa s\u1ebd g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng oxy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i s\u1edbm h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t ph\u1ea7n t\u01b0 th\u1ebf k\u1ef7 \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua k\u1ec3 t\u1eeb khi \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 m\u1edbi k\u1ec3 t\u1eeb \u1ea5n b\u1ea3n th\u1ee9 n\u0103m, c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u1edbn cho nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1edbi, Springer. Trong s\u1ed1 h\u01a1n 2500 \u1ea5n ph\u1ea9m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn y h\u1ecdc cao \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n trong giai \u0111o\u1ea1n 2009-2015 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, kho\u1ea3ng 1300 \u1ea5n ph\u1ea9m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ecdc v\u00e0 b\u1ed5 sung v\u00e0o th\u01b0 m\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia v\u00e0 th\u00eam v\u00e0o cu\u1ed1i m\u1ed7i ch\u01b0\u01a1ng. M\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u0169 h\u01a1n \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a, trong khi nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i v\u00ec l\u1ee3i \u00edch l\u1ecbch s\u1eed ho\u1eb7c cho nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i. Nh\u01b0 trong c\u00e1c phi\u00ean b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng nhi\u1ec1u kh\u00f4ng gian \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh cho c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ea7n kinh h\u01a1n c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c tr\u1ecb li\u1ec7u kh\u00e1c. Ch\u00edn ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 m\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o \u1ea5n b\u1ea3n n\u00e0y v\u00e0 hai ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a th\u00f4ng tin c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0o c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c. V\u1edbi vi\u1ec7c ng\u00e0y c\u00e0ng \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc v\u00e0o y h\u1ecdc l\u00e2m s\u00e0ng, c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi oxy cao \u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1m ph\u00e1, bao g\u1ed3m m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi v\u1ec1 y h\u1ecdc cao \u00e1p c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a. C\u00f3 s\u1ef1 t\u00edch h\u1ee3p ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111a ng\u00e0nh trong vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a oxy cao \u00e1p trong c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi kh\u00e1c bao g\u1ed3m \u201c\u0110i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng t\u1ea1i C\u01a1 s\u1edf y h\u1ecdc cao \u00e1p\u201d, \u201cLi\u1ec7u ph\u00e1p oxy cao \u00e1p trong qu\u00e2n y\u201d v\u00e0 \u201c\u0110\u1ea1o \u0111\u1ee9c, ti\u00eau chu\u1ea9n v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng trong th\u1ef1c h\u00e0nh y h\u1ecdc cao \u00e1p\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u1ea7n 20 n\u0103m \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua k\u1ec3 t\u1eeb khi \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a S\u00e1ch gi\u00e1o khoa Y h\u1ecdc Cao \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb khi xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1ea5n b\u1ea3n s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 v\u00e0o n\u0103m 2004, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u1ee7a oxy cao \u00e1p \u0111\u00e3 gia t\u0103ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Trong s\u1ed1 h\u01a1n 1200 \u1ea5n ph\u1ea9m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn y h\u1ecdc cao \u00e1p trong giai \u0111o\u1ea1n 2004-2008, kho\u1ea3ng 300 \u1ea5n ph\u1ea9m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0 th\u00eam v\u00e0o danh s\u00e1ch trong cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y, trong khi m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u0169 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec th\u01b0 m\u1ee5c \u1edf m\u1ee9c 2000 m\u1ee5c. . M\u1ed9t s\u1ed1 \u1ea5n ph\u1ea9m c\u0169 h\u01a1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i v\u00ec l\u00fd do l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 trong s\u1ed1 n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh kinh \u0111i\u1ec3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng oxy cao \u00e1p ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u1ea7n kinh. C\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c m\u1edf r\u1ed9ng kh\u00e1c bao g\u1ed3m c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng trong nh\u00e3n khoa, v\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Frank Butler v\u00e0 Heather Murphy-Lavoie vi\u1ebft l\u1ea1i v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng. M\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi c\u1ee7a Alan Wyatt v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a oxy cao \u00e1p trong c\u1ea5y gh\u00e9p n\u1ed9i t\u1ea1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh Lyme m\u00e3n t\u00ednh c\u1ee7a William Fife v\u00e0 Caroline Fife.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111a ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft trong m\u1ed9t s\u1ed1 r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 oxy cao \u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 m\u1edbi trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 t\u1ee5c ph\u1eabu thu\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt y h\u1ecdc b\u1ed5 sung nh\u01b0 ch\u00e2m c\u1ee9u. Khi c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi kh\u00e1c nh\u01b0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1ebf b\u00e0o g\u1ed1c ph\u00e1t tri\u1ec3n, s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang v\u1edbi oxy cao \u00e1p \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u. Oxy cao \u00e1p c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 b\u1ed5 tr\u1ee3 h\u1eefu \u00edch cho ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ecb li\u1ec7u v\u00e0 y h\u1ecdc t\u00e1i t\u1ea1o d\u1ef1a tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o g\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00e1ch gi\u00e1o khoa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i theo nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c trong y h\u1ecdc cao \u00e1p trong 4 n\u0103m qua. \u0110\u00e3 c\u00f3 h\u01a1n 1000 \u1ea5n ph\u1ea9m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn y h\u1ecdc t\u0103ng \u00e1p trong giai \u0111o\u1ea1n 1999-2002. Kho\u1ea3ng 200 trong s\u1ed1 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u0169 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ed5ng s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o trong th\u01b0 m\u1ee5c \u0111\u1ebfn n\u0103m 2000. S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng cho c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng kh\u00e1c nhau trong li\u1ec7u ph\u00e1p oxy cao \u00e1p \u0111\u00e3 t\u0103ng l\u00ean. Ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c bao g\u1ed3m b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1. Khi y h\u1ecdc c\u00e1 nh\u00e2n h\u00f3a \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n, n\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p d\u1ee5ng cho qu\u00e1 tr\u00ecnh oxy h\u00f3a cao \u00e1p. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u1ea7n c\u00f3 c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1 nh\u00e2n h\u00f3a trong c\u00e1c ph\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng \u00e1p su\u1ea5t cao. Li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng oxy, \u00e1p su\u1ea5t v\u00e0 th\u1eddi gian \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ri\u00eang cho t\u1eebng b\u1ec7nh nh\u00e2n. R\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t k\u1ef3 k\u1ebft lu\u1eadn n\u00e0o t\u1eeb c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng v\u1ec1 \u00e1p su\u1ea5t oxy c\u1ee5 th\u1ec3 ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea1m vi cho m\u1ed9t lo\u1ea1i ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u bi\u1ebfn th\u1ec3 gi\u1eefa c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3n \u1ee9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng trong r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u1ea7n kinh \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0 kh\u00f4ng gian d\u00e0nh cho l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng l\u00ean. M\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi c\u1ee7a Neubauer v\u00e0 Harch \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 sung v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh b\u1ea1i n\u00e3o b\u1eb1ng oxy h\u00f3a cao \u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y h\u1ecdc cao \u00e1p ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn b\u1ed9. S\u00e1ch gi\u00e1o khoa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1edbi. Ch\u00fang t\u00f4i may m\u1eafn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Hideyo Takahashi ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt B\u1ea3n m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p oxy cao \u00e1p \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 trong phi\u00ean b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u00e1ch quan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c nhau v\u1ec1 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e0y. C\u00f3 h\u01a1n 200 \u1ea5n ph\u1ea9m h\u00e0ng n\u0103m v\u1ec1 y h\u1ecdc cao \u00e1p v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o. Th\u01b0 m\u1ee5c \u0111\u00e3 ch\u1ee9a h\u01a1n 2000 m\u1ee5c. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u0169 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i v\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u1ea7n l\u1edbn t\u00e0i li\u1ec7u ban \u0111\u1ea7u v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i. \u0110\u01a1n gi\u1ea3n v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 khu v\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1eabn n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi OXCA kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u00e1 tr\u1ecb. Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 thu\u1ed1c t\u0103ng \u00e1p ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf do thi\u1ebfu kinh ph\u00ed. Tuy nhi\u00ean, k\u1ef9 thu\u1eadt n\u00e0y c\u00f3 s\u1eb5n \u0111\u1ec3 \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh khi c\u00f3 nhu c\u1ea7u v\u00e0 th\u01b0\u1eddng \u01b0u ti\u00ean trong l\u0129nh v\u1ef1c \u0111\u00f3 s\u1ebd gi\u00fap \u00edch. C\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o giai tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong s\u00e1ch gi\u00e1o khoa. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00fang trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ea5p c\u1ee9u v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh n\u00e3o thi\u1ebfu oxy\/thi\u1ebfu m\u00e1u c\u1ee5c b\u1ed9, n\u01a1i th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u1ea7n l\u1edbn s\u1ef1 m\u1edf r\u1ed9ng c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p oxy cao \u00e1p l\u00e0 trong l\u0129nh v\u1ef1c r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u1ea7n kinh, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n \u00e1nh qua vi\u1ec7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh cho l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y. \u1ee8ng d\u1ee5ng oxy cao \u00e1p n\u00e0y mang l\u1ea1i h\u1ee9a h\u1eb9n l\u1edbn nh\u1ea5t cho t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 h\u1ec7 th\u1ea7n kinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong Y h\u1ecdc cao \u00e1p k\u1ec3 t\u1eeb khi xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00e0 thu h\u00fat nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1edbi. M\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o l\u1ed7i th\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb x\u00f3a v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o, n\u00e2ng t\u1ed5ng s\u1ed1 l\u00ean kho\u1ea3ng 1800 m\u1ee5c. T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef s\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1 b\u1edfi th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c kh\u00eda c\u1ea1nh ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh c\u1ee7a y h\u1ecdc cao \u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5t ch\u1ea5p s\u1ef1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa quan tr\u1ecdng n\u00e0y, t\u00f4i vui m\u1eebng tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1ee9 c\u0169 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3. Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng li\u1ec7u ph\u00e1p oxy cao \u00e1p trong c\u00e1c b\u1ec7nh r\u1ed1i lo\u1ea1n th\u1ea7n kinh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng v\u00e0 c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ph\u1eabu thu\u1eadt th\u1ea7n kinh, m\u00e0 t\u00f4i may m\u1eafn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a Ti\u1ebfn s\u0129 Michael Sukoff c\u1ee7a Hoa K\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nhi\u1ec1u c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u00ean phong trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y. Ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ph\u1eabu thu\u1eadt nhi khoa c\u1ee7a Gi\u00e1o s\u01b0 Baydin \u0111\u1ebfn t\u1eeb Nga l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed5 sung m\u1edbi h\u1eefu \u00edch. V\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u00f4ng tr\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c peptide th\u1ea7n kinh trong li\u1ec7u ph\u00e1p oxy (Gi\u00e1o s\u01b0 G.T. Ni) t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c, cu\u1ed1n s\u00e1ch gi\u1edd \u0111\u00e2y th\u1ef1c s\u1ef1 mang t\u00ednh qu\u1ed1c t\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a n\u1ed7 l\u1ef1c hi\u1ec7n nay l\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn c\u1ee7a tr\u1ecb li\u1ec7u oxy cao \u00e1p trong vi\u1ec7c ph\u1ee5c h\u1ed3i b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 v\u00e0 vi\u1ec7c x\u00e1c nh\u1eadn nh\u1eefng l\u1ee3i \u00edch n\u00e0y th\u00f4ng qua k\u1ef9 thu\u1eadt qu\u00e9t iofetamine. Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ghi l\u1ea1i s\u1ef1 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u1edf nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1eafc b\u1ec7nh \u0111a x\u01a1 c\u1ee9ng \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng oxy cao \u00e1p.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG \u00a0GS.TS Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n G\u0110 Trung t\u00e2m YH d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc &amp; OXCA Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam \u00a0Vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ch\u1eadm r\u00e3i nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn, y h\u1ecdc cao \u00e1p \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho [&#8230;]\n","protected":false},"author":2,"featured_media":350,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,19],"tags":[],"class_list":["post-2434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-hoat-dong","category-y-hoc-duoi-nuoc-va-oxy-cao-ap"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG \u00a0GS.TS Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n G\u0110 Trung t\u00e2m YH d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc &amp; OXCA Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam \u00a0Vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ch\u1eadm r\u00e3i nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn, y h\u1ecdc cao \u00e1p \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho [...]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/vienyhocbienvietnam\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-20T09:18:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-23T03:44:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"GS Truong Son\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"GS Truong Son\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"GS Truong Son\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/346ad261bfe11c7e5449b561ff1bdf28\"},\"headline\":\"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG\",\"datePublished\":\"2025-09-20T09:18:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-23T03:44:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/\"},\"wordCount\":6677,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg\",\"articleSection\":[\"Tin ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng\",\"Y h\u1ecdc d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u00e0 Oxy cao \u00e1p\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/\",\"name\":\"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-20T09:18:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-23T03:44:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Trang ch\u1ee7\",\"item\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/\",\"name\":\"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\",\"description\":\"B\u1ea3n L\u0129nh - Tr\u00ed Tu\u1ec7 - V\u01b0\u01a1n ra bi\u1ec3n l\u1edbn\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#organization\",\"name\":\"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/logo-Vien-Y-hoc-bien-Viet-nam-oxy-cao-ap-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/logo-Vien-Y-hoc-bien-Viet-nam-oxy-cao-ap-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1280,\"caption\":\"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/vienyhocbienvietnam\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/346ad261bfe11c7e5449b561ff1bdf28\",\"name\":\"GS Truong Son\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"GS Truong Son\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/vinimam.org.vn\\\/vinimam\\\/author\\\/nguyentruongson\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","og_description":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG \u00a0GS.TS Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n G\u0110 Trung t\u00e2m YH d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc &amp; OXCA Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n Vi\u1ec7t Nam \u00a0Vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ch\u1eadm r\u00e3i nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn, y h\u1ecdc cao \u00e1p \u0111ang tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho [...]","og_url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/","og_site_name":"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/vienyhocbienvietnam","article_published_time":"2025-09-20T09:18:32+00:00","article_modified_time":"2025-09-23T03:44:36+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1707,"url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"GS Truong Son","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"GS Truong Son","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/"},"author":{"name":"GS Truong Son","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#\/schema\/person\/346ad261bfe11c7e5449b561ff1bdf28"},"headline":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG","datePublished":"2025-09-20T09:18:32+00:00","dateModified":"2025-09-23T03:44:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/"},"wordCount":6677,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg","articleSection":["Tin ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng","Y h\u1ecdc d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc v\u00e0 Oxy cao \u00e1p"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/","url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/","name":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG - Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg","datePublished":"2025-09-20T09:18:32+00:00","dateModified":"2025-09-23T03:44:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Buong-oxy-cao-ap-y-hoc-bien-scaled.jpg","width":2560,"height":1707},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/nghien-cuu-y-hoc-cao-ap-lam-sang-dua-tren-bang-chung-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Trang ch\u1ee7","item":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"NGHI\u00caN C\u1ee8U Y H\u1eccC CAO \u00c1P L\u00c2M S\u00c0NG D\u1ef0A TR\u00caN B\u1eb0NG CH\u1ee8NG"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#website","url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/","name":"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","description":"B\u1ea3n L\u0129nh - Tr\u00ed Tu\u1ec7 - V\u01b0\u01a1n ra bi\u1ec3n l\u1edbn","publisher":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#organization","name":"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine","url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/logo-Vien-Y-hoc-bien-Viet-nam-oxy-cao-ap-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/logo-Vien-Y-hoc-bien-Viet-nam-oxy-cao-ap-scaled.jpg","width":2560,"height":1280,"caption":"Vi\u1ec7n Y h\u1ecdc bi\u1ec3n | Vietnam National Institute of Maritime Medicine"},"image":{"@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/vienyhocbienvietnam"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/#\/schema\/person\/346ad261bfe11c7e5449b561ff1bdf28","name":"GS Truong Son","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/884d4c5be65b787ee6a7ef3ab2d13099153ba43623871c4af792f180876e3d51?s=96&d=mm&r=g","caption":"GS Truong Son"},"sameAs":["https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam"],"url":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/author\/nguyentruongson\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2434"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2442,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2434\/revisions\/2442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/media\/350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vinimam.org.vn\/vinimam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}